तो एक निर्मिक!
नभागंणी सुर्य, चंद्र, तारे
निर्मिले त्याने सर्वांना,
जीवन दिले प्राणीमात्रांना,
पंचांद्रिये, मन, बुद्धी देऊन मानवा,
शक्ती दिली विचार करण्याची..
वेगवेगळाले पशुपक्षी, प्राणी, कीटक
पंख दिले पक्षांना,
नभी उंच भरारी घेण्या..
निर्मिली झाडे, तरूवेली
नानाविध रंग उधळीत
फळे, फुले बहरली..
अवनीचे रूप विलोभनीय!
झरे,ओढे, नद्या वाहे खळखळ,
शांत, खोल अथांग सागर..
हिरवीगार शेते डोलू लागे वाऱ्यांसवे,
विविध पक्ष्यांचे मंजुळ गांण
प्रत्येक सजीवात संचारे चैतन्य,
अकर्मिक हा किमयागार!
शारदीय पुनवेला नभांगणी
लख्ख चांदणं प्रकाश रात,
प्रिय सुधांशूला भेटाया
निघे तारकांची ही वरात.
तेजपुंज चांदण्या आणि
चंद्रांची जमली जोडी,
खेळ त्यांचा लपंडाव
प्रीतीत त्यांच्या आली गोडी.
रातराणी, जाई जुई
शेवंतीचा पसरला गंध,
शरदाच्या चंदेरी रातीला
गंध सुमनांचा करी धुंद.
चांदणं चुरा पडे भूवरी
हिरव्या हिरव्या गवतांवरती ,
स्वप्न दुनियेत रंगूनी
प्रेमीयुगलांची बहरली प्रीती.
माझी मराठी मातृभाषा
किती वर्णू तिची महती,
बोले प्रत्येक घराघरांतून
तिच्यामुळे जीवनाला गती.
माझी वऱ्हाडी मायबोली
किती अवीट नी गोड,
या दुनियेत नाही
तिला कुठेही तोड.
अनेक महान ग्रंथ मराठीत
लीळाचरित्र,ज्ञानेश्वरी नी गाथा,
लोकगीत, लोकवाङमय विपुल
संत साहित्यापुढं टेकवी माथा.
विविध बोलींना, शब्दांना
माय मराठी घेते सामावून,
समृद्ध, संपन्नतेने नटलेली
व्यक्त झाली अभंग, ओव्यातून.
बारा कोसांगणिक बदलते बोली
नानाविध रूप बोलीभाषांचे,
मनामनांत रुळे प्रत्येकांच्या
दिन येवो मराठीला वैभवाचे.
जपू बोलीभाषेचा गोडवा
अनुभवास येई आपुलकी,
माय मराठी आवडे मज
करू नका हो कोणी? तिला परकी.
आला आला दसरा
वाईट विचार विसरा
सद्गुण, सदविचार
आत्मसात करा ||
विजयाचा उत्सव म्हणून दसरा सण साजरा केला जातो . दसरा हा सण साडेतीन मुहूर्तापैकी एक शुभ मुहूर्त आहे .आश्विन शुद्ध प्रतिपदेपासून देवीचे नवरात्र साजरे केले जाते. त्यानंतर दहाव्या दिवशी म्हणजे दशमीच्या दिवशी विजय उत्सव साजरा केला जातो म्हणून या दिवसाला विजयादशमी असे म्हटले जाते .
या दिवशी देवीने महिषासुर नावाच्या राक्षसाला ठार केले तसेच प्रभू रामचंद्रांनी या दिवशी रावणाचा वध केला . राक्षसी वृत्तींना नष्ट केले म्हणून दसरा हा सण साजरा केला जातो.पण आजही आपल्याला मानवात राक्षसी वृत्ती आढळून येते.
दसर्याच्या दिवशी शस्त्रपूजन केल्या जाते . तसेच या दिवशी दाराला तोरण बांधतात अंगणात रांगोळी काढतात .उत्सवाचा , आनंदाचा सण म्हणून दसरा साजरा केला जातो .
या दिवशी सोन्या चांदीचे दागिने खरेदी केले जाते .आपट्याची पाने सोने म्हणून वाटली जातात . यामुळे मानवाच्या मनात प्रीती जपली जाते .या दिवशी घरात गोड-धोड केले जाते.या दिवशी पांडवांनी अज्ञातवासात असताना शक्तीपूजन करून शस्त्रांची पूजा केली .
तसेच बाबासाहेब आंबेडकरांनी बुद्ध धर्माचा स्वीकार दसऱ्याच्या शुभमुहूर्तावर केला होता आणि आपल्या अनुयायांना बुद्ध धर्माची दीक्षा दिली. एकूणच दुष्ट प्रवृत्तीचे दहन करून चांगल्या गुणांचे संवर्धन केल्या जावे ही विजयादशमी साजरा करण्यामागचे कारण आहे .
आनंदाचा उत्साहाचा नवचैतन्याचा दिवस म्हणून दसरा सण साजरा केला जातो.
दसरा हा सण
शुभ मुहूर्ताचा,
हिंदू संस्कृतीत
विजयोत्सवाचा.
विजयादशमी
शस्त्राचे पुजन,
अनेक ठिकाणी
रावण दहन.
दुर्गेने मारिले
महिषासुराला,
स्वतः रक्षणाचा
विडा उचलला.
असत्यावरती
सत्याचा विजय,
अधर्मावरती
धर्माचा विजय.
आपट्याची पाने
एकमेकां देती,
दुर्गां भवानीचे
पूजन करती
चैतन्याचे वारे
वाहती मनात,
सुख समाधान
लाभे जीवनात.
सांग ना गं सखये,का धरीला तू अबोला?
प्रिये,तुझ्यावरती हा जीव माझा वेडावला.
असा कसा गं राग तुला माझा आला,
सांग साजणे गं, कोणता अपराध मी केला?
तुझा राग माझ्यावरती, लटका नी फसवा,
प्रिया तू माझी लाडकी,मनी ठेवू नकोस रुसवा.
सोड ना गं तुझा हा रूसवा खोटा खोटा,
स्मित येऊ दे ओठांवरती पुरे बहाना आता.
अशी का छळतेस ? प्रिये, तू आज मला,
आता तरी बोल ना, सोड हा अबोला.
नऊ दिवस
नवरात्रीचे,
स्वागत करू
अंबामातेचे.
नवदुर्गेचे
द्वितीय रूप,
'ब्रह्मचारिणी'
ज्योती स्वरूप.
हातात माळ
अष्ट दलाची,
अपर्णा नाम
कन्या दक्षाची.
बिल्व खाऊनी
तप भूवरी,
महादेवाचे
पूजन करी.
तपश्चारिणी
सामर्थ्य प्राप्त,
उपासनेने
विजय प्राप्त.
नका देऊ मायबापा
त्रास जिवंतपणात,
आई वडील दैवत
सेवाधर्म हयातीत.
सर्वपित्री अमावस्या
पितरांची आठवण,
पितृदोषातून मुक्ती
होण्या करिता तर्पण.
पितृपक्षी अन्नदान
करू पूजा भक्तीभावे,
पूर्वजांचे आशीर्वाद
मिळतसे मनोभावे.
दान श्रद्धेने केल्याने
पित्र होतात प्रसन्न,
नको कुणीही उपाशी
द्यावे भुकेल्यांना अन्न.
आई वडीलांचे ऋण
असे हो प्रत्येकावरी,
त्यांच्या नावे दानधर्म
हीच आठवण खरी.
गणेशाचे आगमन
भाद्रपद चतुर्थीला
गणेशाचे आगमन,
सर्वांरंभी पूजोनीया
करू स्वागत वंदन.
महादेव पार्वतीचा
सुकुमार गणपती,
स्वामी चौसष्ट कलांचा
तोच एक अधिपती.
लंबोदर गजानन
रूप असे मनोहारी,
येतो धावून संकटी
मिटे दुःख चिंता सारी.
व्यास मुनींच्या आग्रहा
लिही तो महाभारत,
बुद्धी विद्येची देवता
दुर्वा फुले आवडत.
सण मोठा दहा दिन
चाले उत्सव हर्षाचा,
गोड मोदक नैवेद्य
गणाधीश सकलांचा.
स्वयंसिद्धा
संसार रथाच्या दोन चाकांपैकी
एक चाक म्हणजे महिला
तिलाही घेता यावा श्वास मोकळा
आणि वाटे मुक्त साधावा संवाद
येथे स्वातंत्र्य प्रत्येकाला
अनिष्ट रूढी, प्रथा त्यागूनी
लढण्यास ती सदा तत्पर
स्वतःला सिद्ध करण्यासाठी
ती देते अग्निपरीक्षा सत्वर
स्त्री-पुरुष समानतेच्या युगात
आजची स्त्री झाली आहे मुक्त
व्यक्ती स्वातंत्र्य मिळाले आता
म्हणून ती होते व्यक्त
स्वतःचे भावविश्व साकारतानां
स्वप्न तिचे आकाशी झेप घेण्याचे
स्वदुःखांवर मात करून
आलेल्या संकटांना सामोरी जायचे
गुलामगिरीच्या साखळ्या तोडून
आज स्त्री सशक्त स्वयंसिद्धा झाली आहे
आत्मबलाचा आविष्कार आता,
तिच्यात जागा झालेला आहे.
चांदोबा आणि चांदणी
अमावस्येनंतर कलेकलेने
वाढणारी चंद्रकोर
पौर्णिमेच्या रात्रीला
पुर्ण चंद्र झळकला नभांगनी
रंग चंद्राचा शुभ्र पांढरा दुधासम
रूप त्याचे विलोभनीय
लहान मुलांचा चंदामामा,
रात्रीचा काळोख दुर सारणारा
चंद्राच्या लख्ख प्रकाशाने तेजाळली वसुंधरा
ढगाआड लपुनछपून
शांत शंशाकाचा लपंडाव
आकाशात रात्रीला चंद्र एकुलता एक..
लुकलुक प्रकाश करीत
चांदण्याही उगवल्या अनेक
निळ्या आकाशी रंगला उत्सव
चमचमत्या चांदण्यांचा
सोबतीला आला चंद्र
अन्
एकत्र जमला मेळा
जसा कृष्ण आणि गोपिकांचा
निळ्या अंबरी खेळ चाले
चांदोबा आणि चांदणीचा..
शरद पौर्णिमेच्या रात्रीस
साथ दिला तारकेने प्रीतीचा...
गौराई माझी लाडकी गौराई, छान नटून थटून सोनपावलांनी आली, साज शृंगार करून. सजे अंगणी रांगोळी, दारी आंब्याचे तोरण गोळा होई नातलग, शिजे...
